Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών: Αυστηρότερο πλαίσιο από το Ευρωκοινοβούλιο και τέλος στην παραγραφή αδικημάτων
Με συντριπτική πλειοψηφία (599 ψήφοι υπέρ, 2 κατά και 62 αποχές), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη 17 Ιουνίου τη θέση του για την πρόταση οδηγίας που αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση. Η νέα οδηγία εναρμονίζει τις ποινές και τους ορισμούς μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις τεχνολογικές εξελίξεις όπως τα deepfake και η τεχνητή νοημοσύνη.
Αυστηρότερες ποινές και κατάργηση της παραγραφής
Η νέα οδηγία προβλέπει αυξημένες ποινές για ένα ευρύ φάσμα αδικημάτων, συμπεριλαμβανομένων των σεξουαλικών πράξεων με παιδιά που έχουν φτάσει στην ηλικία συναίνεσης χωρίς όμως να τη δώσουν, της διανομής και κατοχής υλικού κακοποίησης, καθώς και της παροχής αμοιβής για τη διάπραξη σχετικών πράξεων.
Καίρια είναι η πρόβλεψη για κατάργηση των χρόνων παραγραφής, ώστε τα θύματα να μπορούν να καταγγείλουν τα εγκλήματα οποτεδήποτε είναι έτοιμα, αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι οι αποκαλύψεις πολλές φορές γίνονται μετά από χρόνια. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης την άρση των χρονικών περιορισμών στην αναζήτηση αποζημίωσης.
Αντιμετώπιση των τεχνολογικών προκλήσεων
Η οδηγία προσαρμόζεται στην ψηφιακή εποχή, ποινικοποιώντας τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης ειδικά σχεδιασμένης για τη δημιουργία υλικού κακοποίησης, ενώ θεσπίζει ρητές απαγορεύσεις για τη ζωντανή μετάδοση τέτοιων πράξεων στο διαδίκτυο. Δίνονται επίσης διευρυμένες αρμοδιότητες στις διωκτικές αρχές για μυστικές έρευνες και παρακολούθηση υπόπτων.
Νέος ορισμός για τη συναίνεση και ρυθμίσεις για επαφές συνομηλίκων
Η οδηγία προβλέπει επανακαθορισμό του πλαισίου συναίνεσης για ανηλίκους που έχουν φτάσει στην ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης. Επαφές μεταξύ συνομηλίκων που βασίζονται στη συναίνεση δεν θα ποινικοποιούνται, εκτός εάν υπάρχουν στοιχεία εξάρτησης ή κατάχρησης εμπιστοσύνης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην απάτη σχετικά με την ηλικία — αν κάποιος προσποιείται ότι είναι συνομήλικος για να εξαπατήσει, η πράξη θεωρείται επιβαρυντική.
Ολιστική στήριξη στα θύματα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δωρεάν, πολύπλευρη στήριξη των θυμάτων με βάση το μοντέλο Barnahus, που προβλέπει την παροχή ιατρικών, ψυχολογικών και νομικών υπηρεσιών σε ένα ενιαίο κέντρο. Επιπλέον, δίνεται το δικαίωμα σε φορείς της κοινωνίας των πολιτών να καταγγέλλουν εγκλήματα ως τρίτοι.
Δήλωση Εισηγητή
Ο εισηγητής της πρότασης Jeroen Lenaers (ΕΛΚ, Ολλανδία) υπογράμμισε:
«Η νομοθεσία που ψηφίσαμε είναι φιλόδοξη. Όταν μιλάμε για την προστασία των παιδιών, δεν μπορούμε να είμαστε ποτέ αρκετά φιλόδοξοι. Καταργούμε την παραγραφή και εξισώνουμε τα deepfakes με το αυθεντικό υλικό κακοποίησης – αυτό είναι κρίσιμο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
Επόμενα βήματα
Οι διαπραγματεύσεις για την τελική μορφή της οδηγίας με το Συμβούλιο της ΕΕ ξεκινούν στις 23 Ιουνίου. Παράλληλα, εξετάζεται ξεχωριστός κανονισμός για τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο.
